Chronotyp snu to nic innego jak wewnętrzny zegar biologiczny. To on „dyktuje”, ile snu potrzebujemy i o jakiej porze dnia jesteśmy najbardziej aktywni. Dowiedz się czegoś więcej o chronotypach i sprawdź, jaki jest Twój!
Czym są chronotypy snu?
Tematyka snu interesuje badaczy naukowych już od dawna – co najmniej od I połowy XX wieku. Jak dotąd powstało kilka prac i teorii, a jedna z nich dotyczy właśnie chronotypów snu. Tym mianem określa się „behawioralną manifestacją rytmu okołodobowego”, wewnętrzny zegar biologiczny czy też cechę osobniczą. Wszystkie te pojęcia oscylują jednak wokół tematyki snu i rytmu dobowego.
Mówiąc prościej – chronotyp to nasz wewnętrzny zegar, który podpowiada, kiedy mamy położyć się spać oraz ile snu potrzebujemy. To także on odpowiada za to, o jakiej porze dnia najlepiej nam się wstaje oraz kiedy jesteśmy najbardziej aktywni.
Dlaczego warto się stosować do swojego chronotypu snu?
Chronotyp wynika przede wszystkim z wewnętrznych uwarunkowań, takich jak czynniki genetyczne, cechy osobowości, a także i wiek. Znajomość własnego zegara biologicznego może przyczynić się do polepszenia jakości życia, większej wydajności i poprawy ogólnego samopoczucia. Jednak związane jest to oczywiście z koniecznością (choć pośredniego) dostosowania się do własnego chronotypu.
Nieco trudniej jest osobom z „wieczornymi” chronotypami. Większość społeczeństw organizuje swoje aktywności wokół porannych godzin. Zalicza się do tego m.in. poranne godziny zajęć lekcyjnych, rozpoczynania pracy w biurze itp. O ile w okresie dziecięcym i nastoletnim nie mamy zbyt wielkiego wpływu na organizację swoich dni, tak już w dorosłym możemy nieco bardziej poeksperymentować.
Jakie są chronotypy snu?
W jednych z pierwszych badań nad chronotypami pojawił się podział na dwa rodzaje:
- skowronki – czyli tzw. poranne ptaszki. Zalicza się do nich osoby, które lubią wstawać rano, jednak za to wieczorem stosunkowo szybko kładą się do snu;
- sowy – czyli inaczej nocne marki. Śpią do późna, ale są w stanie aktywnie uczestniczyć w wieczornych aktywnościach.
Podział na zaledwie dwa chronotypy okazał się niewystarczający. Nieco szerzej na ten temat spojrzał Michael Breus i w swojej książce „Potęga kiedy” (ang. „The power of When”) zaproponował cztery kolejne chronotypy. Ich nazwy również odnoszą się do zwierząt i są to: lew, niedźwiedź, delfin i wilk. Sprawdź, który z nich najbardziej do Ciebie pasuje!
Lew – wczesne wstawanie i wysoka ambicja
Jeśli lubisz poranne wstawanie – ale takie naprawdę wczesne, nawet w okolicach 5.30 – to prawdopodobnie najbliżej ci do lwa. Osoby o tym chronotypie budzą się z energią i są najbardziej aktywne do południa. To właśnie o tej porze lubią załatwiać najważniejsze zadania i nie odkładają ich na później. Często cechuje je także wysoki poziom ambicji.
Ze względu na porę wstawania, dzień lwów może skończyć się dość szybko. Ale nie ma się co dziwić – w końcu od wschodu słońca są na nogach.
Niedźwiedź – wysokie zapotrzebowanie na sen
Można uznać, że ten chronotyp snu najbardziej dostosowuje się do dostępności światła w ciągu dnia. Niedźwiedzie wstają około 7.00-7.30, a ich dzień kończy się maksymalnie o 22.00. Są najbardziej aktywne w godzinach przedpołudniowych, a wieczorem ich energia zaczyna stopniowo spadać.
Osoby o tym chronotypie przeważnie potrzebują 8 godzin snu dziennie, które czasami uzupełniają też drzemkami w środku dnia.
Delfin – problemy z bezsennością
Jeżeli jesteś chronotypem delfina, to prawdopodobnie charakteryzujesz się dość wysoką wrażliwością na hałas i światło w trakcie zasypiania. Możesz mieć również problemy ze złapaniem snu, które niekiedy prowadzą do bezsenności. Trudno Ci unormować rytm snu. Spanie w samolocie czy pociągu wśród ludzi? Zdecydowanie odpada!
Największą aktywność delfiny wykazują w godzinach 10.00-14.00. Jednak w środku dnia często mogą odczuwać spadek energii, która powraca im w porze wieczornej. Wtedy ponownie biorą się za trudne zadania.
Wilk – wysoka aktywność w godzinach nocnych
Wilk budzi się najpóźniej ze wszystkich i zawsze ma problemy z porannym wstawaniem. Ze względu na to, jego aktywność szacuje się na godziny od południa do 16.00. Dodatkowy zastrzyk energii dostaje również wieczorami. Kładzie się do łóżka późno w nocy i charakteryzuje się średnim zapotrzebowaniem na sen.
Rozpoznanie swojego chronotypu snu może przynieść kilka zalet. Warto jednak mieć na uwadze, że wiele osób może wykazywać cechy kilku chronotypów. Zaproponowany podział nie stanowi sztywnych ram. Najlepiej po prostu słuchać swojego organizmu.
