Jelita odgrywają ważną rolę w organizmie człowieka – odpowiadają m.in. za trawienie pokarmu i wchłanianie składników odżywczych. Ich flora bakteryjna wpływa na stan wielu układów, a także psychikę. Jak zadbać o zdrowe jelita?
Mikroflora jelit – znaczenie w organizmie człowieka
W 2007 roku naukowcy z Narodowego Instytutu Zdrowia Stanów Zjednoczonych zapoczątkowali Human Microbiome Project. Inicjatywa miała na celu kompleksowe zbadanie mikroflory człowieka, a także jej wpływu na zdrowie. Największa część badań dotyczyła flory bakteryjnej znajdującej się właśnie w jelitach.
Jak można przeczytać w opracowaniu Joanny Olszewskiej i Elżbiety Jagusztyn-Krynickiej z Instytutu Mikrobiologii Uniwersytetu Warszawskiego, Mikroflora jelit oraz jej wpływ na fizjologię i zdrowie człowieka, w ludzkim jelicie znajduje się 3,3 miliona unikatowych genów. To aż 150 razy więcej niż w genomie!
Mikrobiom jelit to największe zagęszczenie bakterii, jakie znajduje się w ludzkim organizmie. Jego indywidualna charakterystyka zależy m.in. od czynników genetycznych i diety. Badania pokazały, że mikrobiota ma wpływ nie tylko na schorzenia związane z układem pokarmowym, ale także może wpływać na rozwój np. cukrzycy, otyłości czy nowotworów.
Ciekawe wnioski da się wyczytać także w pracy naukowej pt. Jak mikrobiologia może wpływać na psychiatrię? Powiązania między florą bakteryjną jelit a zaburzeniami psychicznymi. Okazuje się, że mikrobiota jelitowa ma znaczenie w rozwoju m.in.:
- ADHD;
- autyzmu;
- depresji;
- anoreksji;
- stanów lękowych.
Z tego względu zdecydowanie warto zadbać o swoje jelita. Mają one ogromne znaczenie w utrzymaniu zarówno zdrowia fizycznego, jak i psychicznego. Mogą generować czynniki chorobotwórcze, które atakują różnorodne narządy.
Popularne choroby jelit we współczesnym świecie
Współczesny świat sprawia, że coraz więcej osób boryka się z chorobami cywilizacyjnymi. Należą do nich również schorzenia atakujące układ pokarmowy, w tym jelita. Najczęstsze dolegliwości, jakie towarzyszą tym narządom, to:
- zespół jelita drażliwego;
- wrzody dwunastnicy;
- zapalenie jelita cienkiego;
- wrzodziejące zapalenie jelita grubego;
- choroba Leśniowskiego-Crohna;
- nowotwory, w tym przede wszystkim rak jelita grubego.
Nowotwór jelita grubego to jedna z najczęściej wykrywanych i najtrudniejszych w leczeniu chorób. Może długo rozwijać się bez żadnych objawów, dlatego tak ważne jest to, by dbać o profilaktykę. Powinno się regularnie wykonywać takie badania jak:
- morfologia krwi;
- badanie ogólne kału;
- badanie na obecność krwi utajonej w kale;
- USG jamy brzusznej.
W przypadku zachorowań w rodzinie lub w ramach dokładnej profilaktyki warto także zdecydować się na kolonoskopię. Badanie pozwala na bezpośrednie oglądanie wnętrza jelita grubego i wykrycie polipów, które z czasem mogą przekształcić się w nowotwory.
W razie jakichkolwiek dolegliwości ze strony jelit należy zgłosić się do internisty lub bezpośrednio do gastrologa. Specjaliści zlecą odpowiednie badania i pomogą wdrożyć stosowne leczenie. Nie ignoruj żadnych symptomów ze strony układu pokarmowego, ponieważ mogą one znacznie wpłynąć na jakość, a nawet długość życia.
Zdrowe jelita – jak dbać o zdrowie jelit? Nie tylko dieta
Zdrowie jelit zależy przede wszystkim od diety. Należy zadbać o zbilansowany jadłospis dopasowany do potrzeb swojego organizmu zarówno pod względem wartości energetycznej, jak i wszelkiego rodzaju nietolerancji pokarmowych.
Zdrowa dieta jest bogata w warzywa, błonnik, witaminy i minerały, a uboga w żywność przetworzoną, alkohol, używki czy cukier. Unikaj tłuszczów nasyconych, nadmiaru soli i konserwantów. Ważną rolę odgrywają prebiotyki, czyli substancje wspomagające rozwój korzystnej mikroflory jelitowej.
Prebiotyki można dostarczać do organizmu za pomocą takich składników jak czosnek, karczochy, cebula czy specjalne suplementy. Należy jednak pamiętać, że wszystkie suplementy powinno się wdrażać wyłącznie po zaleceniu przez lekarza i po wykonaniu odpowiednich badań.
Na dobry stan flory bakteryjnej w jelitach wpływają jogurty, kefiry czy kiszonki. Zawierają spore ilości dobrych drobnoustrojów, które wzbogacają skład mikrobiomu układu pokarmowego. Poza tym korzystne działanie przewodu pokarmowego wspomagają:
- regularna aktywność fizyczna;
- redukcja stresu;
- odpowiednia ilość i higiena snu.
Aby kompleksowo dbać o jelita, należy też bardzo rozsądnie podchodzić do wszystkich przyjmowanych leków, a w szczególności antybiotyków. Nadmierne przyjmowanie np. tabletek przeciwbólowych może przyczynić się do przykrych objawów ze strony układu pokarmowego. Wszelkie lekarstwa powinno się stosować wyłącznie po konsultacji z lekarzem lub farmaceutą.
Żeby mieć zdrowe jelita, zadbaj również o zdrowe zęby. To właśnie w jamie ustnej zaczyna się troska o cały układ pokarmowy. Jeśli nabawisz się próchnicy, bakterie wraz z posiłkami będą trafiać wprost do brzucha, a to może doprowadzić do rozwoju wielu schorzeń.
Jakie symptomy są alarmujące? Biegunka, ból brzucha, wzdęcia, zaparcia czy krew w kale to objawy, które powinny skłonić Cię do wizyty u lekarza. Zadbaj o zbilansowaną dietę, posiłki bogate w błonnik i zdrowy styl życia, by zapewnić sobie dobre samopoczucie i prawidłową pracę jelit!
