Hormony to element homeostazy odpowiedzialny za działanie całego organizmu i jego prawidłowe zachowanie. Mają wpływ na nastrój, samopoczucie, zmianę masy ciała, jakość snu, a także płodność. Nieprawidłowości w gospodarce hormonalnej mogą prowadzić do poważnych schorzeń takich jak otyłość, problemy ze snem, zajściem w ciążę, brak miesiączki. Nieleczone mogą przyjąć postać np. niedoczynności tarczycy.
Hormony płciowe – jaką rolę odgrywają w kobiecym organizmie?
Układ hormonalny to jeden ze złożonych systemów w organizmie, który współpracując z innymi organami, odpowiada za wiele funkcji organizmu i utrzymywanie go w homeostazie. Szczególnym przypadkiem są hormony płciowe, które kształtują wyjątkowe cechy męskie i kobiece. Jednymi z najważniejszych elementów, za które odpowiadają hormony kobiece, są:
- dojrzewanie płciowe;
- ciąża;
- regulowanie cyklu miesiączkowego;
- przemiana materii;
- libido;
- ogólne samopoczucie;
- właściwa krzepliwość krwi;
- praca jajników w różnych okresach życia (dojrzewanie, dojrzałość płciowa, menopauza).
Do podstawowych hormonów żeńskich zalicza się estrogen, progesteron oraz prolaktyna. To związki chemiczne, które produkowane są w jajnikach i ciałku żółtym. Odgrywają ogromną rolę w prawidłowym rozwoju płciowym, a także odpowiadają za przebieg ciąży i późniejszą produkcję mleka.
Przyczyny zaburzeń hormonalnych
Wśród najpopularniejszych przyczyn wywołujących problemy z poziomem hormonów można wymienić:
- stres;
- nieregularny sen;
- fale pochodzące z urządzeń elektronicznych;
- żywność wysokoprzetworzona, z dużą zawartością składników hormonalnych i chemicznych (warzywa, owoce, mięso);
- alkohol w nadmiernej ilości;
- terapia hormonalna;
- antykoncepcja hormonalna;
- niedobory witaminy B6 i magnezu (niezbędne do przetwarzania estrogenu).
Objawy zaburzeń hormonalnych
Najczęściej występującymi objawami, które mogą świadczyć o zaburzeniach hormonalnych, są m.in.:
- zaburzenia cyklu miesiączkowego i niepłodność – mogą wynikać z innych problemów, takich jak np. zespół policystycznych jajników (PCOS), endometrioza, insulinooporność, zaburzona praca tarczycy lub nadnerczy, hiperprolaktynemia;
- zmienność nastroju – bez pogłębionej diagnozy może być uznana za wynik depresji lub zaburzeń dwubiegunowych;
- wahania wagi – efekt jo-jo wynikający ze spowolnionego metabolizmu i nieprawidłowego spalania;
- nadmierne owłosienie – pojawiające się w miejscach charakterystycznych dla mężczyzn – brzuch uda, pośladki, plecy, twarz;
- spadek libido – ściśle wiąże się z zaburzeniami cyklu i brakiem owulacji;
- zmiany skórne – szczególnie nasilenie się zmian trądzikowych i przebarwień;
Dieta wspierająca hormony kobiece
Na gospodarkę hormonalną ogromny wpływ ma to, w jaki sposób się odżywiasz. Może to być prosta droga do wspierania własnego organizmu lub pogłębianie i powodowanie nowych problemów.
Aby zadbać o siebie na co dzień i sprzyjać prawidłowemu funkcjonowaniu, nie musisz stosować restrykcyjnej diety, ale wykluczyć pewne składniki, które niekorzystnie wpływają na zaburzenia hormonalne u kobiet i mężczyzn.
Na czarnej liście znajdują się:
- fast-food;
- wysoko przetworzone słodycze;
- alkohol;
Warto także unikać produktów, które są węglowodanami prostymi:
- biała mąka;
- cukier;
- słone przekąski;
- margaryny, tłuszcze trans;
- napoje gazowane.
Nadmiar tych produktów może prowadzić do zaburzeń leptyny i insuliny w organizmie, a te mają z kolei wpływ na płodność. Dodatkowo mogą prowadzić do zaburzeń przemiany materii, co także przekłada się na problemy ze zdrowiem hormonalnym kobiet.
Istnieją także produkty wspomagające utrzymanie odpowiedniego poziomu hormonów w organizmie i warto, aby regularnie pojawiały się w diecie. Należą do nich:
- pieczywo razowe;
- płatki owsiane;
- kasze gruboziarniste;
- oleje roślinne;
- tłuste ryby;
- orzechy i pestki dyni;
- awokado;
- świeże owoce i warzywa;
W diecie skupionej na wspieraniu gospodarki hormonalnej i dbaniu o siebie zaleca się także ograniczenie spożywania czerwonego mięsa i zastąpienie go produktami drobiowymi oraz rybami.
Regularne badania i diagnostyka
Jeśli zauważasz u siebie objawy, takie jak zmiany masy ciała lub obawiasz się zaburzeń równowagi hormonalnej, zwróć się do lekarza w celu wykonania standardowych badań. Aby zbadać poziom hormonów, wystarczy wykonać badania z krwi, z których będzie można odczytać produkcję danego hormonu:
- FSH (hormon folikulotropowy) – badanie musi być przeprowadzane w pierwszej fazie cyklu;
- androgeny;
- poziom estrogenów;
- progesteron;
- prolaktyna;
- LH (hormon luteinizujący).
Warto także przeprowadzić badania tarczycy, aby wykluczyć jej niedoczynność. Poziom stężenia hormonów tarczycy bada się przy pomocy TSH. Wyniki wykraczające poza widełki 0,4–4,0 mIU/l świadczą o nadczynności lub niedoczynności tarczycy.
Jeśli w badaniach krwi pojawią się nieprawidłowości, lekarz w celu dokładnego ustalenia przyczyn i w kontekście zdrowia hormonalnego może Cię skierować na badania z moczu, USG tarczycy i jamy brzusznej, a także rezonans magnetyczny przysadki mózgowej.
Gdy lekarz ustali dokładną przyczynę problemów z hormonami, wdroży leczenie farmakologiczne. Zazwyczaj przepisuje leki i preparaty hormonalne. Przy czym kładzie się ogromny nacisk na stosowanie metod niefarmakologicznych, jak wspierającą dieta, aktywność fizyczna, odpowiednia higiena snu.
