Wysoka wrażliwość – czym jest WWO?

Wysoki poziom empatii i podatność na szybkie przestymulowanie bodźcami zewnętrznymi – tak w skrócie można opisać WWO, czyli wysoko wrażliwe osoby. Jest to stosunkowo nowy termin w psychologii, spopularyzowany przez E. Aron. Na czym dokładnie polega wysoka wrażliwość i czym się charakteryzuje?

Na czym polega wysoka wrażliwość?

WWO to skrót określający osoby o wysokiej wrażliwości. Powstał jako tłumaczenie z języka angielskiego – HSP, czyli highly sensitive person. Nie jest to żadne zaburzenie o podłożu psychicznym, ponieważ nie zapisuje się go w klasyfikacji chorób ICD-11 ani ICD-10. Tak naprawdę termin ten funkcjonuje w psychologii od niedawna. 

Pierwszą obszerną publikacją poruszającą kwestię wysokiej wrażliwości była książka napisana przez Elaine Aron – amerykańską psycholożkę i autorkę badań klinicznych. Szczegółowe informacje można znaleźć w jej pierwszej książce pt. „Wysoko wrażliwi. Jak funkcjonować w świecie, który nas przytłacza”.

Skoro jednak wiemy już, czym nie jest wysoka wrażliwość, to należałoby się dowiedzieć, czym właściwie jest. Można ją określić jako „specyficzny sposób przeżywania i odbierania świata”.  Dotyczy zarówno kobiet, jak i mężczyzn. Często łączy się ją również z introwertyzmem, jednak jest to błędne założenie, ponieważ może występować także u ekstrawertyków. Szacuje się, że osoby wysoko wrażliwe stanowią od 15% do 20% populacji na świecie.

Cechy osób wysoko wrażliwych

Charakter wysokiej wrażliwości można opisać przy pomocy schematu DOES, który wyszczególnia 4 najważniejsze aspekty bycia osobą WWO:

• D (depth of processing) – to w tłumaczeniu na polski „głębia przetwarzania”. Osoby wysoko wrażliwe przetwarzają informacje w głęboki sposób. Mają tendencję do analizowania szczegółów i nadmiernego rozważania różnych możliwości. Przez to często podjęcie decyzji zajmuje im dużo czasu;
• O (overstimulation) – czyli przestymulowanie. Układ nerwowy WWO jest bardziej podatny na działanie bodźców zewnętrznych, takich jak hałas czy intensywne zapachy;
• E (emotional reactivity and empathy) – wysoki poziom empatii i reaktywności emocjonalnej. Oznacza to, że osoby z wysoką wrażliwością potrafią łatwiej odczytywać emocje innych i wczuć się w ich sytuację. Jednocześnie mają skłonność do silnych reakcji emocjonalnych, zarówno tych pozytywnych (radość), jak i tych trudniejszych (smutek, rozczarowanie);
• S (sensing the subtle) – subtelne wyczulenie na otaczający świat. WWO częściej zwracają uwagę na drobne szczegóły, takie jak np. ton głosu drugiej osoby.

Wysokiej wrażliwości mogą towarzyszyć jeszcze inne cechy, takie jak kreatywność, bogata wyobraźnia, podatność na stres, chęć unikania konfliktów, czy też większa wrażliwość na piękno i sztukę. Warto jednak pamiętać, że każda osoba jest inna i może przejawiać odmienne cechy. Poza tym wysoka wrażliwość odnosi się do zmysłów. Z tego powodu, u niektórych osób większa wrażliwość będzie występować w obszarze słuchu, u innych będzie to dotyk czy wzrok.

Czy jesteś osobą wysoko wrażliwą? Krótki test

1. Czy masz wrażenie, że bardziej niż inni dostrzegasz zmianę tonu głosu czy mimiki twarzy podczas rozmów?
2. Czy otoczenie, w którym się znajdujesz (wystrój, oświetlenie, zapach) ma znaczący wpływ na Twój nastrój?
3. Czy trudno jest Ci oglądać sceny przemocy (np. w filmach), a informacje o aktach okrucieństwa wywołują wyjątkowe poruszenie?
4. Czy długo analizujesz potencjalne scenariusze, a podjęcie decyzji zajmuje Ci dużo czasu?
5. Czy jesteś wrażliwa na sztukę?
6. Czy masz wrażenie, że często chłoniesz emocje innych, jak gąbka? Szybko udziela Ci się nastrój innych osób?
7. Czy masz trudności z pracą pod presją czasu?
8. Czy jesteś podatna na działanie różnych substancji, takich jak kofeina?

Jeśli na większość z tych pytań odpowiedziałaś twierdząco, to prawdopodobnie należysz do grona osób wysoko wrażliwych. Miej jednak na uwadze, że był to króciutki test, który może nie w pełni odzwierciedlać Twój charakter. Jeżeli zależy Ci na dokładniejszym rozeznaniu, to lepiej skonsultuj się ze specjalistą.

Jak sobie radzić z wysoką wrażliwością na co dzień?

Nie ma co ukrywać, że żyjemy w czasach, w których na co dzień atakujemy siebie nadmiarem bodźców. Dlatego też osoby wysoko wrażliwe o wiele częściej i bardziej powinny dbać o swój układ nerwowy. Większa podatność na stres i ciągłe przestymulowanie może doprowadzić do poważnych problemów zdrowotnych. Dlatego też warto pomóc samej sobie w odpowiedni sposób:

1. Przede wszystkim pozbądź się uczucia wstydu. Wysoka wrażliwość może z pozoru wydawać się utrudnieniem w funkcjonowaniu we współczesnym świecie. Ale postaraj się ją zaakceptować i docenić zalety – np. jesteś bardziej empatyczna, dzięki czemu możesz okazać się wartościową przyjaciółką. Z kolei kreatywność możesz wykorzystywać w pracy zawodowej.
2. Znajdź w ciągu dnia chwilę dla siebie. Taką, w której odpoczniesz od bodźców zewnętrznych. Słuchaj przy tym swojego organizmu. Twoje ciało zdecydowanie powie ci, w którym momencie ma już dość.
3. Naucz się asertywności. Przez wysoki poziom empatii możesz podświadomie nakazywać sobie niesienie pomocy wszystkim wokół. Pamiętaj jednak, by nie wykorzystywać przy tym samej siebie.

Wysoko wrażliwa osobowość to szeroki temat, dlatego jeśli Cię zainteresował, to zachęcam do poszerzania wiedzy. Możesz skorzystać z dostępnych publikacji (w tym autorki E. Aron) lub skonsultować się z psychologiem.