Każdy człowiek nawiązuje relacje partnerskie z innymi osobami. To, w jaki sposób wyglądają związki międzyludzkie, zależy od stylów przywiązania obu stron. Jakie typy więzi wyróżniają psychologowie i czym się one charakteryzują? Dowiedz się, kiedy i jak kształtował się Twój styl wchodzenia w relacje!
Czym jest teoria przywiązania?
Twórcą teorii przywiązania jest brytyjski psychoanalityk John Bowlby. Żył w latach 1907-1990 i badał psychologiczne aspekty rozwojowe u dzieci. Na podstawie swoich obserwacji skonstruował teorię przywiązania odnoszącą się do związków partnerskich, ale mającą swoje źródło w dzieciństwie.
Okazuje się, że relacje z rodzicami we wczesnych latach życia przekładają się na to, jak w związkach z innymi czują się dorosłe osoby. Sporo pracy w zbudowanie teorii włożyła również amerykańsko-kanadyjska psycholożka Mary Dinsmore Ainsworth.
Poznaj swój styl przywiązania – różne typy
- Bezpieczny styl przywiązania – występuje u dzieci, które swoich rodziców we wczesnych etapach życia uznawały za bezpieczną przystań. Ich relacja była stabilna, pełna miłości i zaufania. Przede wszystkim matka wykazywała wobec swojej pociechy dużo czułości i troski, szczególnie w gorszych momentach. Maluch czuł nieustanną akceptację, poczucie bezpieczeństwa i przywiązania w dzieciństwie. W dorosłym życiu charakterystyczne dla tych osób są zdrowe i w większości długotrwałe relacje z innymi. Związki bazują na wzajemnym zaufaniu, umiejętności stawiania granic i obopólnym szczęściu. Osoby z bezpiecznym typem przywiązania nie kontrolują swoich partnerów, potrafią żyć zarówno z nimi, jak i samodzielnie.
- Unikowy styl przywiązania – rodzi się on u osób, które w dzieciństwie spotykały się z odrzuceniem ze strony rodziców. Kiedy potrzebowały bliskości, nie otrzymywały jej w satysfakcjonującym stopniu. Nauczyły się, że nie warto prosić o czułość i miłość. Stały się nieufne wobec innych, a w ich relacjach często można dostrzec dystans. Unikają mówienia o uczuciach i kłopotach, przez co niełatwo im nawiązać głębsze relacje z drugim człowiekiem. Nie chcą poważnych deklaracji i wiele tłumią w sobie. Nie wykazują potrzeby bliskości w dorosłym życiu ze względu na odrzucenie w dzieciństwie.
- Ambiwalentny styl przywiązania – nazywa się go również lękowym lub lękowo-ambiwalentnym. Pojawia się u osób, które w pierwszych latach życia borykały się z nieprzewidywalnością zachowań rodziców. Ci raz byli dla nich opiekuńczy i troskliwi, by innym razem zignorować potrzebę kontaktu czy wsparcia. Mary Ainsworth w swoich badaniach określiła, że takie pociechy można podzielić na te reagujące złością i te, które pozostają bierne. W dorosłym życiu w bliskich relacjach z jednej strony osoby te dążą do zażyłości, a z drugiej stale towarzyszy im strach przed odrzuceniem. Niekiedy uzależniają swoje szczęście od partnera, przez co stawiają siebie niżej od niego. Nie mają poczucia stabilności i boją się, że relacja nie przetrwa, nawet gdy wydaje się udana. Czasami wykazują bardzo silną zazdrość.
- Przywiązanie zdezorganizowane – autorka ostatniej teorii to Mary Main, czyli uczennica Mary Ainsworth. Zauważyła ona, że niektóre dzieci mają dwojaki stosunek do swoich opiekunów. Z jednej strony chcą bliskości, a z drugiej się jej obawiają. Takie reakcje pojawiają się w sytuacjach, gdy rodzice są nieobliczalni czy przemocowi. Maluch czuje, że jest od nich zależny i powinien być z nimi w zażyłej relacji, ale jednocześnie boi się ich zachowań. W dojrzałym życiu osoby te mogą mieć trudności z kontrolowaniem własnych emocji i zachowań.
Jak kształtuje się styl przywiązania w związkach?
Każdy rodzaj przywiązania u dorosłych ma początki we wczesnym dzieciństwie. Z punktu widzenia relacji z partnerem czy własnego komfortu najkorzystniejszy jest styl bezpieczny, ale sporo osób wykazuje któryś z pozostałych. To nie koniec świata, ponieważ da się nad tym pracować. To, że wykazujesz jakiś typ przywiązania, nie oznacza, że nie da się go zmienić w dorosłym życiu.
Ukształtowanie się lękowego, unikowego czy zdezorganizowanego przywiązania nie jest Twoją winą. To normalne, że każdy wychowuje się w innych warunkach i ma inne relacje z rodzicami. Modele więzi można kształtować poprzez pracę nad sobą, w szczególności na terapii. Psychoterapeuci pomagają w radzeniu sobie z trudnościami w relacjach z innymi osobami. Dzięki temu da się wykształtować styl bezpieczny nawet w dorosłości.
Warto pracować nad swoim stylem przywiązania, ponieważ wpływa on na trwałość związków, proces budowania relacji, stosunek do bliskości czy intymności. Ważne jest to, aby nie zrzucać winy za swoje emocjonalne przeżycia i kłopoty w relacjach na rodziców. Prawdopodobnie robili oni, co w ich mocy, aby zapewnić Ci dobre dzieciństwo. Niestety, jeszcze kilkanaście czy kilkadziesiąt lat temu świadomość na temat tego, jak okres niemowlęcy wpływa na człowieka, nie była tak powszechna, jak obecnie.
